» Wat organisaties en hamburgers gemeen hebben

Wat organisaties en hamburgers gemeen hebben

Afgelopen week bladerde ik door het Groot Psychologisch modellenboek. Ik had het boek enige tijd geleden besteld, maar nog niet in de gelegenheid geweest er echt aandacht aan te besteden. Zo gaat dat nu eenmaal vaker. Het boek biedt weliswaar niet heel veel nieuws onder de zon, maar geldt wel als een bijzonder handig naslagwerk. Gewoon weer even een model terugzoeken, hoe het ook al weer precies zat.

Ik stuitte tijdens het doorkijken op het Hamburger geluksmodel van de Israëlische hoogleraar Tal Ben-Shahar, die positieve psychologie en filosofie doceert aan Harvard. Enigszins geboeid door de naamgeving aan het model las ik verder. Het model beschrijft via een metafoor van een hamburger welke keuzes je moeten maken om zowel nu als in de toekomst gelukkig te zijn. Want, uiteindelijk is de diepste drijfveer van ons allen gewoon gelukkig zijn.

Ben-Shahar zet in het model het heden op een horizontale as en de toekomst op een verticale as. Beiden met winst (genot) en verlies (geen genot) als uitersten. Samengevat stelt Ben-Shahar dat er mensen zijn die niet meer streven naar huidig, noch toekomstig geluk. Er zijn mensen die streven naar huidig geluk zonder naar de toekomst te kijken. Ook zijn er mensen die enkel streven naar toekomstig geluk en daarmee het huidig geluk verwaarlozen. En tenslotte zijn er mensen die streven naar zowel huidig als toekomstig geluk. Volg je het nog? In het plaatje hieronder misschien iets meer duidelijkheid.

 CIPD WB model Wat organisaties en hamburgers gemeen hebben

Mijn interesse werd pas echt gewekt toen ik besefte dat je dit model net zo makkelijk op organisaties kan leggen als op mensen. Immers, organisaties zijn ook levende wezens. En als een organisatie niet gelukkig dan wordt het nooit wat. Als we dat wat nader bekijken zou je makkelijk huidige winst kunnen vertalen naar ‘short term money’ en toekomstige winst kunnen vertalen naar ‘long term value’. Eigenlijk een beetje Angelsaksisch versus Rijnlands. Wanneer we dat in het model bekijken zien we het volgende.

De organisaties die niet meer streven naar huidige winst noch toekomstige winst zijn de stuurloze organisaties die niet weten wat ze aan het doen zijn, noch waar ze heen gaan. De nihilistische organisatie, waar geluk ver te zoeken is. Deze organisaties zijn ten dode opgeschreven. De ‘stuck-in-the-middle’ organisatie zoals Porter ze noemt.

De ratrace organisatie is de organisatie die constant streeft naar doelen en winst in de toekomst, waarbij zij vergeet te genieten van de weg er naar toe. Met hun ambitiegedreven instelling is de vraag of zij ooit de winst (op tijd) zullen gaan oogsten, en daarmee een gelukzalig moment zullen ervaren. Stef Bos schreef daar ooit een prachtig liedje over “Is dit nu later?”

Dan de organisaties die slechts oog hebben voor korte termijn return on investment. Dit gaat vaak gepaard met een enorme oppervlakkigheid omdat ‘cash is king’. Deze hedonistische organisatie leeft in het hier en nu en wil daar maximaal op cashen, maar gaat uiteindelijk ten onder aan het stillen van de honger naar instant gratification. Zegt de naam Madoff Investment Securities je nog iets?

Tenslotte, je raad het al, de organisatie in balans. Oog voor korte termijn doelen, en lange termijn waarde. De geluksorganisatie. Deze organisaties zijn vaak een mooie mix van Angelsaksische prestatiedrive in het hier en nu, en Rijnlands waarde toevoegen voor de toekomst. Deze organisaties kunnen genieten van de reis die zij maken en worden gelukkig van de dingen die zij doen. Zij worden daarvoor beloond terwijl ze het doen, maar vertrouwen heilig dat er ook nog een beloning (in welke vorm dan ook) op hun ligt te wachten.

Het Hamburger geluksmodel van Ben-Shahar geeft een mooi inzicht in hoe je kunt voorspellen of je de organisatie waar je voor werkt, goed bij je past, maar meer nog of je denkt gelukkig te gaan worden bij deze organisatie. Heel veel werknemers gaan nog steeds voor de instant gratification die organisaties bieden, maar kijken daarbij niet naar de waarde die het hen brengt op lange termijn. Maar daar hoor jij natuurlijk gelukkig niet bij…toch?

 

Up